
Mái ngói là nét đặc trưng của kiến trúc Việt Nam nói chung và Hội An nói riêng từ những ngôi nhà cổ lợp ngói âm dương đến các villa, homestay mái ngói hiện đại. Nhiều chủ nhà muốn lắp điện mặt trời nhưng lại lo: mái ngói có lắp được không? Có bị dột không? Có làm mất vẻ đẹp của ngôi nhà không?
Câu trả lời là mái ngói hoàn toàn lắp được, nếu làm đúng kỹ thuật. Dưới đây là 7 điều bạn nên biết trước khi quyết định lắp pin mặt trời trên mái ngói ở Hội An.
1. Kiểm tra kết cấu mái trước tiên
Tấm pin cùng khung giàn nặng khoảng 15 – 20 kg cho mỗi mét vuông. Với mái bê tông thì đây không phải vấn đề. Nhưng mái ngói thường đặt trên hệ xà gồ, cầu phong, li tô bằng gỗ hoặc thép, nên cần kiểm tra kỹ:
- Xà gồ gỗ có bị mối mọt, mục hoặc võng không?
- Mái đã bao nhiêu năm tuổi, có từng sửa chữa không?
- Khoảng cách giữa các xà gồ có đủ để bắt móc neo không?
Với nhà cũ, đôi khi cần gia cố thêm xà gồ trước khi lắp. Làm việc này ngay từ đầu sẽ tiết kiệm hơn nhiều so với sửa mái sau khi đã lắp pin.
2. Mỗi loại ngói có cách neo khác nhau
Không có một cách lắp chung cho mọi mái ngói. Ở Hội An thường gặp ba loại:
| Loại ngói | Đặc điểm | Cách lắp phổ biến |
|---|---|---|
| Ngói âm dương (nhà cổ) | Ngói mỏng, xếp chồng lên nhau, dễ vỡ | Cần cân nhắc kỹ, thường phải tháo ngói tại điểm neo, bắt móc vào kết cấu gỗ rồi lợp lại |
| Ngói móc / ngói mũi | Ngói đất nung, có gờ móc vào li tô | Dùng móc inox chuyên dụng luồn dưới ngói, bắt vào xà gồ |
| Ngói sóng / ngói phẳng hiện đại (villa, nhà mới) | Ngói xi măng hoặc ngói tráng men, kích thước lớn | Móc inox chuyên dụng hoặc thay viên ngói tại điểm neo bằng ngói kim loại có sẵn chân đỡ |
Nguyên tắc chung là không khoan xuyên qua viên ngói. Móc neo được bắt vào kết cấu bên dưới, luồn qua khe giữa các viên ngói, và tấm pin được gắn lên thanh ray phía trên.
3. Chống dột là yếu tố quan trọng nhất
Mùa mưa ở Hội An kéo dài và thường mưa lớn, nên chỉ một điểm neo làm ẩu cũng có thể gây dột. Một đơn vị thi công cẩn thận sẽ:
- Tháo ngói nhẹ nhàng tại vị trí đặt móc, không làm nứt các viên xung quanh
- Mài vát viên ngói phía trên (nếu cần) để móc nằm êm, ngói đậy kín trở lại
- Xử lý chống thấm tại các điểm bắt vít vào xà gồ
- Chuẩn bị sẵn ngói dự phòng cùng loại để thay viên bị vỡ
- Kiểm tra lại toàn bộ mái sau khi lắp xong
Bạn nên hỏi rõ đơn vị lắp đặt: có bảo hành chống dột không, và bảo hành bao lâu?
4. Hướng mái và bóng che quyết định sản lượng
Mái ngói thường có nhiều mặt dốc theo nhiều hướng khác nhau. Để có sản lượng tốt:
- Ưu tiên mặt mái hướng Nam, Đông Nam hoặc Tây Nam
- Mặt hướng Đông hoặc Tây vẫn lắp được, sản lượng thấp hơn một chút
- Hạn chế mặt hướng Bắc
- Tránh các vùng bị cây xanh, nhà bên cạnh hoặc bồn nước che bóng, dù chỉ một phần trong ngày
Ưu điểm của mái ngói là độ dốc sẵn có, thường khoảng 25–35 độ, nên tấm pin tự thoát nước mưa và ít bám bụi hơn mái bằng.
5. Chịu được gió bão và hơi muối
Hội An nằm trên đường đi của nhiều cơn bão hằng năm. Tấm pin trên mái ngói phải được tính toán để không bị gió giật bung:
- Số lượng móc neo đủ dày, nhất là ở mép mái và góc mái, nơi gió mạnh nhất
- Thanh ray nhôm và ốc vít inox chống gỉ
- Khoảng cách từ tấm pin đến mép mái hợp lý
Với nhà gần biển như ở Cẩm Thanh, Cửa Đại hay Tân Thành, hơi muối làm thiết bị nhanh bị ăn mòn hơn. Vì vậy chất lượng vật tư cơ khí quan trọng không kém chất lượng tấm pin.
6. Giữ vẻ đẹp kiến trúc và tìm hiểu thủ tục
Thẩm mỹ
Tấm pin trên mái ngói dễ bị nhìn thấy từ đường, nên cách bố trí cần được tính toán kỹ:
- Chọn tấm pin màu đen đồng nhất (full black) để hài hòa với mái ngói hơn loại có viền bạc
- Xếp tấm pin thẳng hàng, gọn gàng, song song với mặt mái
- Đi dây âm, gọn, không để dây điện lòng thòng dọc tường
- Ưu tiên mặt mái phía sau hoặc ít bị nhìn thấy (nếu hướng nắng cho phép)
Thủ tục
Theo quy định hiện hành về điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, hộ gia đình không cần xin giấy phép. Tuy vậy, hộ gia đình cần gửi thông báo đến UBND xã, phường nơi lắp đặt trước khi thi công. Đơn vị lắp đặt thường hỗ trợ chuẩn bị giấy tờ này.
Riêng những ngôi nhà nằm trong khu vực bảo vệ di tích phố cổ, việc thay đổi hình thức mái có thể phải tuân theo các quy định riêng về bảo tồn. Bạn nên hỏi cơ quan quản lý di tích tại địa phương trước khi lên kế hoạch.
7. Tính trước chuyện bảo trì
Mái ngói không đi lại tự do được như mái bằng, vì dẫm lên dễ làm vỡ ngói. Vì vậy khi thiết kế cần:
- Chừa lối đi kỹ thuật hoặc điểm tiếp cận an toàn để vệ sinh, kiểm tra tấm pin
- Bố trí tấm pin sao cho có thể tháo lắp từng tấm khi cần sửa mái
- Lắp ứng dụng theo dõi sản lượng để phát hiện sớm khi có tấm pin gặp vấn đề, không cần leo lên mái
Tấm pin trên mái ngói dốc được mưa rửa khá tốt, nhưng vẫn nên vệ sinh định kỳ, nhất là vào mùa khô nhiều bụi.
Kinh nghiệm thực tế tại Hội An
Điện mặt trời An Thịnh đã thi công cho nhiều công trình ở Hội An, từ nhà ở, villa đến khách sạn, và hiện đang triển khai hệ thống pin mặt trời trên mái ngói cho một khách sạn. Kinh nghiệm cho thấy lắp trên mái ngói luôn mất nhiều thời gian hơn mái bằng: tháo ngói, bắt móc, lợp lại và kiểm tra chống dột đều phải làm thủ công và cẩn thận. Đổi lại, khi làm đúng kỹ thuật, hệ thống vừa bền qua nhiều mùa mưa bão vừa giữ được vẻ đẹp của ngôi nhà.
Quy trình thi công mái ngói tại An Thịnh Solar
- Khảo sát miễn phí: kiểm tra loại ngói, kết cấu xà gồ, hướng mái và bóng che.
- Thiết kế bố trí tấm pin: cân bằng giữa sản lượng và thẩm mỹ.
- Báo giá chi tiết kèm phương án chống dột.
- Thi công cẩn thận: tháo ngói, bắt móc, lợp lại, thay ngói vỡ.
- Nghiệm thu: kiểm tra toàn bộ mái và hướng dẫn theo dõi hệ thống.
- Bảo hành, bảo trì định kỳ.
Kết luận
Lắp pin mặt trời trên mái ngói ở Hội An hoàn toàn khả thi, nhưng đòi hỏi kỹ thuật cẩn thận hơn mái bằng. Bảy điều cần nhớ là: kiểm tra kết cấu, chọn cách neo đúng với loại ngói, chống dột kỹ, chọn hướng mái tốt, chịu được gió bão, giữ thẩm mỹ và thủ tục, và tính trước chuyện bảo trì. Chọn đúng đơn vị thi công có kinh nghiệm với mái ngói sẽ giúp bạn tránh được phần lớn rủi ro.
Nếu nhà bạn có mái ngói và đang cân nhắc lắp điện mặt trời, hãy liên hệ để được khảo sát và tư vấn miễn phí.
CÔNG TY TNHH TMDV KỸ THUẬT AN THỊNH
Địa chỉ: Tổ 04, thôn Thanh Nhứt, phường Hội An Đông, TP. Đà Nẵng
Hotline: 0914.750.472
Email: anthinhqn.1012@gmail.com
Website: solaranthinh.com
